Tüp bebek tedavisine başlayan çiftlerin sık sorduğu konulardan biri kilodur. Vücut ağırlığı, hormon dengesini ve yumurtlamayı etkiler; tedaviye yanıtı ve gebelik sürecini de değiştirebilir. Bu nedenle tedavi öncesi değerlendirmede boy ve kilo da ele alınır.
Bu yazıda fazla ve düşük kilonun tüp bebek üzerindeki etkilerini, tedaviden önce kilo vermenin yerini ve erkekte kilonun önemini özetliyoruz. Beslenme ve günlük alışkanlıklar için tüp bebek tedavisinde beslenme ve yaşam tarzı sayfasına bakabilirsiniz.
Kilo değerlendirmesinde en sık vücut kitle indeksi (VKİ) kullanılır. VKİ, kilogram cinsinden ağırlığın metre cinsinden boyun karesine bölünmesiyle hesaplanır. 18,5 ile 24,9 arası normal, 25 ile 29,9 arası fazla kilolu, 30 ve üstü obez olarak kabul edilir; 18,5’in altı düşük kilodur.
VKİ pratik bir ölçüdür, ancak kas ve yağ oranını ayırt etmez. Bu nedenle bel çevresi, adet düzeni ve eşlik eden hastalıklar da değerlendirmeye katılır.
Tedavi öncesinde kan şekeri, tiroit hormonları ve kan basıncı gibi değerlere de bakılabilir. Fazla kilo bu değerlerde bozukluğa yol açabildiği için, hem tedaviye hazırlık hem de olası bir gebeliğin güvenliği açısından bu sonuçlar birlikte ele alınır. Gerekirse ilgili uzmanlarla ortak bir plan yapılır.
Fazla yağ dokusu hormon dengesini bozarak yumurtlamanın düzensizleşmesine yol açabilir. Bu etki, polikistik over sendromu (PKOS) olan kadınlarda daha belirgindir. Adetleri düzenli olan fazla kilolu kadınlarda da gebeliğe kadar geçen sürenin uzayabildiği bilinmektedir.4 PKOS ile ilgili ayrıntılar için polikistik over ve tüp bebek yazısına bakabilirsiniz.
Obez kadınlarda yumurtalıkları uyarmak için daha yüksek ilaç dozları gerekebilir ve yumurtalık yanıtı daha az öngörülebilir olabilir. Yumurta toplama sırasında yumurtalıkların ultrasonla görüntülenmesi ve sedasyon (hafif uyku) uygulaması da daha zor olabilir.4
Çalışmaların birleştirildiği bir analizde, obez kadınlarda tüp bebek sonrası canlı doğum olasılığının normal kilolu kadınlara göre daha düşük olduğu bildirilmiştir.2 Bu fark yalnız yumurta kalitesiyle değil, rahim iç zarının embriyoyu kabul etmesiyle de ilişkili olabilir.
Fazla kilo, gebelik oluştuktan sonra da önem taşır. Obez kadınlarda düşük, gebelik şekeri, gebelikte yüksek tansiyon (preeklampsi), sezaryen ve doğumda güçlük gibi sorunların daha sık görüldüğü bilinmektedir.4 Bu nedenle kilo, yalnız gebe kalma açısından değil, sağlıklı bir gebelik açısından da ele alınır.
NICE kılavuzu, VKİ değeri 30 ve üzerinde olan kadınlara doğurganlık şansını artırmak için kilo vermelerini önerir.1 Kilo kaybı yumurtlamanın yeniden düzenlenmesine ve gebelik risklerinin azalmasına katkıda bulunabilir.
Öte yandan kilo vermek için uzun süre beklemek her zaman yararlı değildir. Obez kadınlarda yapılan büyük bir çalışmada, tedavi öncesinde altı ay süren yaşam tarzı programı, iki yıl içindeki canlı doğum sayısını doğrudan tedaviye başlanan gruba göre artırmamıştır.3 Özellikle yaşı ilerlemiş ya da yumurta rezervi azalmış kadınlarda kilo verme hedefi ile zaman kaybı arasındaki denge kişiye göre kurulur.
Evet. Çok düşük kilo ve yoğun egzersiz, beynin yumurtlamayı yöneten sinyallerini azaltarak adetlerin seyrekleşmesine ya da kesilmesine yol açabilir. NICE, VKİ değeri 19’un altında olan ve adetleri düzensiz olan ya da hiç adet görmeyen kadınlara kilo almanın doğurganlığı destekleyeceğini belirtir.1 Yeme bozukluğu şüphesi varsa uygun destek alınması önemlidir.
Erkekte fazla kilo, hormon dengesini değiştirerek sperm sayısı ve kalitesinde azalmaya katkıda bulunabilir.1 Kilo kontrolü, sigaranın bırakılması ve alkolün azaltılması gibi değişiklikler sperm sağlığını destekler. Sperm üretimi yaklaşık üç ay sürdüğü için bu değişikliklerin etkisi birkaç ay sonra görülür.
Kilo kontrolü için kısa sürede çok kilo vermeyi hedefleyen ağır diyetler yerine, uzun süre sürdürülebilecek küçük değişiklikler daha uygundur. Öğünleri düzenli yemek, sebze, meyve, baklagil ve tam tahıl tüketimini artırmak, şekerli içecekleri ve işlenmiş gıdaları azaltmak bu değişikliklerin başında gelir.
Haftanın çoğu günü yapılan tempolu yürüyüş gibi orta düzeyde hareket, hem kilo kontrolüne hem de genel sağlığa katkı sağlar. Tedavinin bazı dönemlerinde, örneğin yumurtalıkların uyarıldığı ve büyüdüğü günlerde ağır egzersizden kaçınılması önerilebilir; bu konuda tedavi ekibinin önerisine uyulmalıdır. Uyku düzeni ve stresle baş etme de beslenme alışkanlıklarını etkiler. Gerekirse bir diyetisyenden destek almak, hedefleri kişiye göre belirlemeyi kolaylaştırır. Çiftin birlikte değişiklik yapması, hem uygulamayı kolaylaştırır hem de erkeğin sperm sağlığını destekler.
Evet, yapılabilir. Ancak tedavi ve gebelik riskleri açısından kilo değerlendirilir ve kişiye göre kilo verme önerisi yapılabilir.
Kesin bir hedef herkes için aynı değildir. Fazla kilolu kadınlarda küçük miktarlarda kilo kaybının bile yumurtlamayı olumlu etkileyebildiği bildirilmektedir.
Tedavi döneminde ağır diyetler önerilmez. Dengeli beslenme ve tedavi ekibinin onayladığı düzenli hareket daha uygundur.
Bazı kilo verme ilaçları gebelikte kullanılmaz ve gebelikten belirli bir süre önce bırakılmalıdır. Kullanmadan önce tedavi ekibinizle konuşun.
Çok düşük kilo adet düzenini bozarak doğurganlığı azaltabilir. Adetleri düzenli olan zayıf kadınlarda etkisi genellikle daha sınırlıdır.
Kilo, tüp bebek tedavisinde değiştirilebilen az sayıdaki etkenden biridir. Ancak kilo vermek için tedaviyi uzun süre ertelemek her zaman doğru değildir. Yaşınıza, yumurta rezervinize ve sağlık durumunuza göre en uygun planı tedavi ekibinizle birlikte belirlemeniz önerilir.
Bu yazı genel bilgi içindir; kişisel tıbbi değerlendirme ve tavsiye yerine geçmez. Kendi durumunuz için tedavi ekibinize danışın.
Sorunuzda kişisel bilgi (ad, telefon, adres, T.C. kimlik no) paylaşmayın. 0 / 1000
Kime yanıt veriyoruz?
Bu form acil durumlar için değildir. Yanıt, genel bilgilendirme amaçlıdır.
Sorunuz hazır. Yanıtı size iletebilmemiz için e-posta adresinizi yazın. E-posta adresiniz gizli kalır, sitede yayınlanmaz.
adresine 6 haneli bir güvenlik kodu gönderdik. E-postanızı kontrol edip kodu aşağıya yazın. Sorunuz bu cihazda saklanıyor, kaybolmaz.
·
Sorunuz ulaştı.
Takip numaranız:
Onay e-postası gönderdik. Yanıt aynı adrese gelecek.
