Çocuk sahibi olmak isteyen ama bir süredir gebelik elde edemeyen çiftler için ilk soru çoğu zaman “Ne zaman doktora gitmeliyiz?” olur. Bu yazıda infertilitenin (kısırlığın) ne demek olduğunu, başlıca nedenlerini, hangi testlerin yapıldığını ve tüp bebek tedavisinin bu tablodaki yerini anlatıyoruz.
İnfertilite sanıldığından daha sık görülen bir durumdur. Dünya Sağlık Örgütü’nün 2023 raporuna göre dünyada yetişkinlerin yaklaşık altıda biri hayatının bir döneminde infertilite yaşamaktadır1. Bu, yalnız olmadığınızı ve çoğu durumda bir değerlendirme ve tedavi yolu bulunduğunu gösterir.
Düzenli adet gören bir kadında her ay genellikle bir yumurta olgunlaşır ve adet döngüsünün ortasına doğru yumurtalıktan atılır. Yumurta, tüp tarafından yakalanır. Döllenme çoğu zaman tüpte, yumurta ile spermin buluşmasıyla gerçekleşir.
Döllenmiş yumurta birkaç gün içinde bölünerek rahme doğru ilerler ve yaklaşık bir hafta içinde rahim iç zarına tutunur. Bu zincirin herhangi bir halkasında yaşanan sorun, yani yumurtlama, tüpler, rahim ya da sperm ile ilgili bir durum, gebeliğin gecikmesine yol açabilir.
Genel kabul gören tanıma göre, düzenli ve korunmasız cinsel ilişkiye rağmen 12 ay içinde gebelik oluşmaması infertilite olarak değerlendirilir1. Amerikan Üreme Tıbbı Derneği (ASRM), kadın 35 yaş ve üzerindeyse değerlendirmeye 6 ay sonunda başlanmasını önerir2.
Bazı durumlarda bu süreleri beklemek gerekmez. Adetlerin çok düzensiz olması ya da hiç olmaması, bilinen tüp veya rahim sorunu, geçirilmiş pelvik enfeksiyon ya da ameliyat, endometriozis öyküsü, erkekte bilinen bir üreme sorunu ya da kanser tedavisi öyküsü varsa daha erken bir hekime başvurmak uygundur3.
İnfertilite yalnızca kadını ilgilendiren bir durum değildir. Yapılan çalışmalar, erkek faktörünün vakaların yaklaşık %20–30’unda tek başına, toplamda ise yaklaşık yarısında tek başına ya da kadın faktörüyle birlikte rol oynadığını göstermektedir4. Bu nedenle değerlendirme her zaman iki eşi birlikte kapsar.
Değerlendirme genellikle ayrıntılı bir sağlık öyküsüyle başlar. Kadında yumurtlamanın olup olmadığı, yumurtalık rezervi (AMH ya da ultrasonla antral folikül sayımı) ve rahim ile tüplerin durumu incelenir. Tüplerin açıklığı rahim filmi (HSG) ya da benzeri yöntemlerle değerlendirilebilir3.
Erkekte temel test sperm analizidir. Sonuç normal sınırların dışındaysa test tekrarlanabilir ve gerekirse hormon testleri, genetik incelemeler ya da bir üroloji uzmanının değerlendirmesi istenir3. Hangi testin gerekli olduğu kişinin öyküsüne göre değişir.
İnfertilite tedavisi her zaman tüp bebek demek değildir. Nedene göre yumurtlamayı düzenleyen ilaçlar, aşılama (rahim içine sperm verilmesi, IUI) ya da cerrahi tedaviler ilk seçenek olabilir. Tüplerin kapalı olduğu, sperm değerlerinin ciddi biçimde düşük olduğu ya da diğer tedavilerin sonuç vermediği durumlarda tüp bebek tedavisi öne çıkar3.
Tüp bebek tedavisinde (in vitro fertilizasyon, IVF) yumurtalar vücut dışında sperm ile döllenir ve oluşan embriyo rahme yerleştirilir. Klasik yöntemde yumurtaların bulunduğu ortama sperm eklenir; mikroenjeksiyon (ICSI) yönteminde ise her yumurtaya tek bir sperm enjekte edilir. ICSI özellikle belirgin erkek faktöründe önerilir3. Hangi durumlarda tüp bebeğin gerektiğini tüp bebek tedavisinin gerekli olduğu durumlar yazımızda ayrıntılı anlattık.
İnfertilite tanısı almak zor bir deneyim olabilir, ancak bir son değil, bir değerlendirmenin başlangıcıdır. İki eşin birlikte incelenmesi, nedenin olabildiğince netleştirilmesi ve seçeneklerin açıkça konuşulması, size en uygun yolu bulmanın temelidir. Özellikle kadın yaşı ilerledikçe değerlendirmeyi geciktirmemek önemlidir.
Son güncelleme: 28.09.2026
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Tanı ve tedavi kişiye özeldir; lütfen kendi hekiminize danışınız. Görseller temsilidir.
Sorunuzda kişisel bilgi (ad, telefon, adres, T.C. kimlik no) paylaşmayın. 0 / 1000
Kime yanıt veriyoruz?
Bu form acil durumlar için değildir. Yanıt, genel bilgilendirme amaçlıdır.
Sorunuz hazır. Yanıtı size iletebilmemiz için e-posta adresinizi yazın. E-posta adresiniz gizli kalır, sitede yayınlanmaz.
adresine 6 haneli bir güvenlik kodu gönderdik. E-postanızı kontrol edip kodu aşağıya yazın. Sorunuz bu cihazda saklanıyor, kaybolmaz.
·
Sorunuz ulaştı.
Takip numaranız:
Onay e-postası gönderdik. Yanıt aynı adrese gelecek.
