OHSS, yumurtalık aşırı uyarılma sendromunun kısaltmasıdır. Tüp bebek tedavisinde kullanılan ilaçlara yumurtalıkların aşırı yanıt vermesiyle ortaya çıkan, nadir ama bilinmesi gereken bir durumdur. Hafif belirtiler sık görülür ve genellikle kendiliğinden geçer; ağır tablo ise seyrektir ve izlem gerektirir.
Bu yazıda OHSS’nin neden olduğunu, hangi belirtilerin uyarıcı olduğunu ve tedavi ekibinin riski azaltmak için neler yaptığını anlatıyoruz. Tedavinin genel akışı için tüp bebek aşamaları sayfasına bakabilirsiniz.
Tüp bebekte yumurtalıklar ilaçla uyarılır ve birden fazla folikülün gelişmesi hedeflenir. Bazı kadınlarda yumurtalıklar bu ilaçlara beklenenden fazla yanıt verir. Yumurtalıklar büyür ve damarlardan karın boşluğuna sıvı sızması artar. OHSS’nin temelinde bu sıvı kayması vardır.1
Gebelik oluşursa gebelik hormonu (hCG) bu tabloyu uzatıp artırabilir. Bu nedenle belirtiler bazen embriyo transferinden sonra başlar ya da şiddetlenir.
Hafif OHSS’de karında şişkinlik, hafif karın ağrısı, bulantı ve karında dolgunluk hissi görülür. Bu yakınmalar yumurta toplama sonrası birkaç gün sürebilir ve çoğu zaman kendiliğinden düzelir.1
Aşağıdaki belirtiler ise uyarıcıdır ve tedavi ekibine gecikmeden haber vermeyi gerektirir:
Genç yaş, düşük vücut ağırlığı, polikistik over sendromu, yüksek AMH ya da çok sayıda antral folikül olması OHSS riskini artıran etkenlerdir. Uyarım sırasında çok sayıda folikülün gelişmesi ve östradiol düzeyinin çok yükselmesi de riski artırır.12
Polikistik over sendromunda tüp bebek tedavisinin nasıl planlandığını polikistik over ve tüp bebek yazısında bulabilirsiniz. Bu özellikler OHSS geçireceğiniz anlamına gelmez; yalnızca ekibin daha dikkatli planlama yapmasını sağlar.
OHSS’yi azaltmanın ilk yolu, ilaç dozunu kişiye göre ayarlamaktır. Yüksek yanıt bekleniyorsa daha düşük doz kullanılır ve uyarım ultrason ve hormon ölçümleriyle sık takip edilir.2
Bir diğer yol, uyarımda GnRH antagonisti protokolünü kullanmaktır. Bu protokolde çatlatma iğnesi olarak hCG yerine GnRH agonisti verilebilir; bu seçim OHSS riskini belirgin biçimde azaltır. Risk yüksekse embriyoların hepsi dondurulur ve transfer sonraki bir döngüde yapılır. Bu yaklaşımın ayrıntıları için embriyo dondurma ve donmuş embriyo transferi sayfasına bakabilirsiniz.12
Hafif tablolarda dinlenmek, bol sıvı almak ve belirtileri izlemek yeterli olabilir. Orta ve ağır tablolarda kan tahlili, ultrason ve gerekirse hastanede izlem yapılır. Sıvı dengesini düzeltmek için damar yoluyla sıvı verilebilir; karında çok fazla sıvı birikmişse boşaltılması gerekebilir.1
Ağır OHSS nadirdir ve doğru izlemle çoğunlukla kontrol altına alınır. Ağrı kesici olarak doktorun önerdiği ilaçların dışına çıkılmaması, tedaviye uyulması ve belirtilerin hızla bildirilmesi önemlidir.
OHSS riskini azaltmaya yönelik kararlar uyarım boyunca verilir. Ultrasonda çok sayıda folikül görülürse ya da hormon düzeyleri beklenenden hızlı yükselirse, doz azaltılabilir, çatlatma iğnesi değiştirilebilir ya da döngü embriyo dondurma yönünde planlanabilir. Bu kararları tedavi ekibi sizinle konuşarak alır; amaç hem güvenliği korumak hem de tedavinin ilerlemesini sağlamaktır.23
OHSS, tüp bebek tedavisinin sonunu getirmez. Embriyolar dondurularak saklanır ve vücut toparlandıktan sonra bir sonraki döngüde güvenle transfer edilebilir. Dondurulmuş embriyo transferinde OHSS’nin yeniden ortaya çıkma riski çok düşüktür.2
Ne zaman transfer yapılacağı, kişinin durumuna ve tedavi ekibinin değerlendirmesine bağlıdır. Embriyo transferi hakkında ayrıntılı bilgi için embriyo transferi sayfasına bakabilirsiniz.
OHSS tanısı belirtilere, muayeneye ve tetkiklere dayanır. Ultrasonda büyümüş yumurtalıklar ve karında serbest sıvı görülebilir. Kan tahlillerinde kanın koyulaşmasını gösteren değerler, böbrek ve karaciğer testleri ile elektrolit düzeyleri bakılır. Bu bulgulara göre tablo hafif, orta ya da ağır olarak sınıflandırılır.1
Sınıflama tedavinin ayarlanması için önemlidir: hafif tablo evde izlenebilirken, ağır tabloda hastanede yatış gerekebilir. Bu yüzden belirtilerin şiddeti ve sürekliliği konusunda ekibe doğru bilgi vermek, hızlı ve doğru karar alınmasını sağlar.
Yumurta toplamadan sonra bol sıvı tüketmek, ağır egzersizden kaçınmak ve karın çevresini düzenli izlemek önerilir. Bazı merkezler günlük kilo ve karın çevresi takibi ister. Kilo artışının hızlı olması ya da idrarın azalması bir uyarıdır.
Belirtilerin başlaması durumunda ekibe ulaşılabileceğiniz bir telefon numarasını işlem öncesinde öğrenin. Acil bir durumda beklemeden başvurun.
Hafif OHSS sık görülebilir; orta ve ağır formlar ise seyrektir. Uyarım protokollerindeki gelişmelerle ağır OHSS görülme sıklığı azalmıştır.
Bir sonraki uyarımda risk daha dikkatli planlanır. Dondurulmuş embriyo transferinde risk çok düşüktür.
Hafif OHSS’nin gebeliğe zarar verdiği bilinmemektedir. Ağır OHSS ise anne için izlem gerektirdiğinden hasta takip altına alınır.
Yumurta toplamadan sonraki birkaç gün içinde başlayabilir; gebelik oluşursa belirtiler daha geç ve daha uzun sürebilir.
Yapılabilir. Doz ayarı, uygun protokol ve gerekirse tüm embriyoların dondurulması ile risk azaltılır.
OHSS, tüp bebek tedavisinin bilinen ama çoğu zaman önlenebilen bir sorunudur. Risk taşıyan kişiler tedavi öncesinde belirlenir; ilaç dozu, protokol ve çatlatma iğnesi seçimi buna göre planlanır. Yakınmalarınızı küçümsemeden ve vakit kaybetmeden tedavi ekibinize bildirmeniz, güvenli bir süreç için en önemli adımdır.
Bu yazı genel bilgi içindir; kişisel tıbbi değerlendirme ve tavsiye yerine geçmez. Kendi durumunuz için tedavi ekibinize danışın.
Sorunuzda kişisel bilgi (ad, telefon, adres, T.C. kimlik no) paylaşmayın. 0 / 1000
Kime yanıt veriyoruz?
Bu form acil durumlar için değildir. Yanıt, genel bilgilendirme amaçlıdır.
Sorunuz hazır. Yanıtı size iletebilmemiz için e-posta adresinizi yazın. E-posta adresiniz gizli kalır, sitede yayınlanmaz.
adresine 6 haneli bir güvenlik kodu gönderdik. E-postanızı kontrol edip kodu aşağıya yazın. Sorunuz bu cihazda saklanıyor, kaybolmaz.
·
Sorunuz ulaştı.
Takip numaranız:
Onay e-postası gönderdik. Yanıt aynı adrese gelecek.
