Endometriozis, rahmin iç zarına benzeyen dokunun rahim dışında, çoğunlukla yumurtalıklar, tüpler ve karın zarı üzerinde bulunmasıdır. Ağrılı adet, ilişki sırasında ağrı ve gebe kalmakta güçlük en sık yakınmalardır. Endometriozisi olan her kadın kısır değildir, ancak hastalık doğurganlığı farklı yollarla etkileyebilir.
Bu yazıda endometriozisin gebeliği nasıl etkilediğini, tüp bebeğin ne zaman gündeme geldiğini ve çikolata kisti varlığında ameliyat kararının nasıl verildiğini özetliyoruz. Kısırlık nedenlerinin genel bir özeti için tüp bebek tedavisinin gerekli olduğu durumlar sayfasına bakabilirsiniz.
Endometriozis karın içinde iltihabi bir ortam oluşturur. Bu ortam yumurta, sperm ve embriyo için elverişsiz olabilir. Hastalık ilerledikçe tüpler ve yumurtalıklar arasında yapışıklıklar gelişebilir; bu yapışıklıklar yumurtanın tüpe alınmasını zorlaştırabilir ya da tüpleri tıkayabilir.3
Yumurtalıkta gelişen endometriozis kistine endometrioma ya da halk arasında çikolata kisti denir. Bu kist ve özellikle kistin ameliyatla çıkarılması, yumurtalıktaki yumurta rezervini azaltabilir.1
Belirtiler tanı için ipucu verir, ancak hastalığın yaygınlığı ile ağrının şiddeti her zaman uyumlu değildir. Muayene ve ultrason, özellikle çikolata kistlerini ve derin yerleşimli odakları göstermede yardımcıdır. Gerektiğinde manyetik rezonans (MR) kullanılabilir.2
Güncel kılavuzlar, görüntüleme bulguları ve belirtiler yeterli olduğunda yalnız tanı koymak amacıyla ameliyat yapılmasını şart koşmaz. Ameliyat kararı, ağrı ve gebelik isteği birlikte düşünülerek verilir.1
Hayır. Hafif endometriozisi olan, tüpleri açık, yaşı genç ve eşinin sperm değerleri normal olan kadınlarda doğal yolla ya da aşılama ile gebelik mümkündür.1 Kısırlık süresi uzadığında, kadın ileri yaştaysa, tüpler etkilendiyse, yumurtalık rezervi azaldıysa ya da erkek tarafında da sorun varsa tüp bebek daha öne çıkan seçenek olur.1
Aşılama ile tüp bebek arasındaki farklar için aşılama ile tüp bebek farkı yazısına bakabilirsiniz.
Bu, endometriozisli kadınlarda en sık sorulan sorulardan biridir. ESHRE kılavuzu, yalnız tüp bebekte canlı doğum olasılığını artırmak amacıyla tüp bebek öncesinde çikolata kistinin rutin olarak ameliyatla çıkarılmasını önermez.1 Bunun başlıca nedeni, ameliyatın sağlıklı yumurtalık dokusunu da etkileyerek yumurta rezervini azaltabilmesidir.
Çalışmaların birleştirildiği bir analizde, çikolata kisti olan kadınlarda tüp bebekte toplanan yumurta sayısının daha az olabildiği, ancak canlı doğum açısından belirgin bir fark görülmediği bildirilmiştir.4 Kist çok büyükse, yumurta toplama iğnesinin yolunu kapatıyorsa, şiddetli ağrıya neden oluyorsa ya da görüntüsü şüpheli ise ameliyat ayrıca değerlendirilir.
Endometriozis ve geçirilen yumurtalık ameliyatları yumurta rezervini azaltabildiği için, tedavi planlanırken AMH değeri ve ultrasonda görülen küçük folikül sayısı değerlendirilir. Rezerv düşükse zaman daha önemli hale gelir ve tedaviye ertelemeden başlanması konuşulur. Bu konuda AMH düşükse tüp bebek şansı yazısına bakabilirsiniz.
Gebeliği ileri bir tarihe ertelemek isteyen ve rezervi azalma riski taşıyan kadınlarda yumurta ya da embriyo dondurma seçenekleri de tedavi ekibiyle konuşulabilir.1
Endometriozisli kadınlarda tüp bebek, diğer hastalardakine benzer adımlarla yapılır. İlaç protokolü yaş ve yumurtalık rezervine göre seçilir. Tüp bebek öncesinde uzun süreli hormon baskılama tedavisinin her hastaya rutin olarak uygulanmasını destekleyen kanıt sınırlıdır; bu karar kişiye göre verilir.1
Yumurta toplama sırasında çikolata kistine girilmemeye özen gösterilir, çünkü bu enfeksiyon riskini artırabilir. Tedavi sırasında endometriozise bağlı ağrının belirgin şekilde artmadığı çoğu hastada gözlenir; yine de yeni ya da şiddetli ağrı ekibe bildirilmelidir.
Endometriozis ağrısında kullanılan hormon tedavilerinin çoğu yumurtlamayı baskılar ve bu nedenle gebelik istenen dönemde kullanılmaz. Bu ilaçlar ağrıyı azaltır, ancak doğurganlığı artırmaz.2 Gebelik isteyen ve ağrısı olan kadınlarda ağrı kontrolü ile gebelik planı birlikte düşünülür; bazen ağrı kesicilerle sınırlı bir süre doğal deneme, bazen de doğrudan tedavi önerilir.
Şiddetli ağrısı olan ve görüntülemede derin yerleşimli endometriozis saptanan kadınlarda ameliyat ya da tüp bebek seçeneklerinden hangisinin önce yapılacağı, deneyimli bir ekiple ayrıntılı olarak konuşulmalıdır.1 Bu kararda yaş, yumurta rezervi, ağrının günlük yaşama etkisi ve önceki ameliyatlar birlikte değerlendirilir. Gebelik sonrasında ya da tedaviye ara verildiğinde, ağrının uzun dönem kontrolü için hormon tedavileri yeniden konuşulabilir.
Hayır. Tüp bebek gebelik elde etmeye yönelik bir tedavidir, hastalığı ortadan kaldırmaz. Gebelik süresince belirtiler çoğu kadında hafifler, ancak doğumdan sonra geri dönebilir.
İleri evrelerde yapışıklıklar ve yumurtalık etkilenmesi daha sık olduğu için tedavi planı buna göre yapılır. Evre tek başına sonucu belirlemez; yaş ve yumurta rezervi de önemlidir.
Bazı kistler ilaç döneminde biraz büyüyebilir. Kist ultrasonla izlenir ve yumurta toplamaya engel olup olmadığı değerlendirilir.
Bu konuda çalışmaların sonuçları farklıdır. Çoğu hastada iyi kaliteli embriyo elde edilebilir; asıl belirleyici etken genellikle kadının yaşıdır.
Süre kişiye göre değişir. Ameliyat sonrası rezervin ve iyileşmenin değerlendirilmesinin ardından tedavi ekibi uygun zamanı belirler.
Endometriozis gebeliği zorlaştırabilir, ancak birçok kadın doğal yolla ya da tedaviyle gebe kalabilir. Kararı; ağrının şiddeti, yaş, yumurta rezervi, tüplerin durumu ve eşin sperm değerleri birlikte belirler. Özellikle ameliyat kararından önce tedavi ekibinizle yumurta rezervine etkisini konuşmanız yararlı olur.
Bu yazı genel bilgi içindir; kişisel tıbbi değerlendirme ve tavsiye yerine geçmez. Kendi durumunuz için tedavi ekibinize danışın.
Sorunuzda kişisel bilgi (ad, telefon, adres, T.C. kimlik no) paylaşmayın. 0 / 1000
Kime yanıt veriyoruz?
Bu form acil durumlar için değildir. Yanıt, genel bilgilendirme amaçlıdır.
Sorunuz hazır. Yanıtı size iletebilmemiz için e-posta adresinizi yazın. E-posta adresiniz gizli kalır, sitede yayınlanmaz.
adresine 6 haneli bir güvenlik kodu gönderdik. E-postanızı kontrol edip kodu aşağıya yazın. Sorunuz bu cihazda saklanıyor, kaybolmaz.
·
Sorunuz ulaştı.
Takip numaranız:
Onay e-postası gönderdik. Yanıt aynı adrese gelecek.
