Çocuk sahibi olmakta güçlük yaşayan çiftlere en sık önerilen iki tedavi aşılama ve tüp bebektir. İki yöntem çoğu zaman karıştırılır, oysa işleyişleri, uygun oldukları durumlar ve tedavi yükleri farklıdır. Kısaca: aşılamada döllenme kadının vücudunda, tüp bebekte ise laboratuvarda olur.
Bu yazıda iki yöntemi adım adım karşılaştırıyor, hangisinin kimlere önerildiğini ve aşılamadan tüp bebeğe ne zaman geçildiğini özetliyoruz. Tüp bebek tedavisinin genel akışı için tüp bebek aşamaları sayfasına bakabilirsiniz.
Aşılama, tıp dilinde rahim içi inseminasyon (IUI), yıkanıp hazırlanmış spermin yumurtlama zamanında ince bir kateterle rahim içine bırakılmasıdır. Amaç, hareketli spermleri yumurtaya daha yakın bir noktaya ulaştırmaktır. Döllenme, doğal gebelikte olduğu gibi tüplerde gerçekleşir.4
Aşılama çoğu zaman yumurtlamayı destekleyen hap ya da düşük doz iğnelerle birlikte yapılır. Yumurta gelişimi ultrasonla izlenir, uygun zamanda çatlatma iğnesi verilir ve aşılama genellikle bundan bir buçuk gün kadar sonra yapılır. İşlem birkaç dakika sürer, anestezi gerektirmez ve çoğu kadın aynı gün günlük işlerine döner.
Tüp bebekte yumurtalıklar daha güçlü ilaçlarla uyarılır ve birden fazla yumurtanın gelişmesi hedeflenir. Yumurtalar sedasyon altında iğneyle toplanır, laboratuvarda sperm ile döllenir. Gerekirse her yumurtaya tek bir sperm enjekte edilir; buna mikroenjeksiyon (ICSI) denir. Oluşan embriyolar birkaç gün izlenir ve uygun olan embriyo rahme transfer edilir. Kalan uygun embriyolar dondurulabilir.
Türkiye’de hem aşılama hem tüp bebek yalnız ruhsatlı merkezlerde, evli çiftlere ve çiftin kendi yumurta ve spermiyle yapılabilir. Merkezlerin çalışma koşulları yönetmelikle düzenlenir.1
İki yöntem arasındaki başlıca farklar şunlardır:
Aşılama genellikle tüplerin açık olduğu, kadının yumurtalık rezervinin yeterli olduğu ve sperm değerlerinin hafif düzeyde düşük olduğu durumlarda düşünülür. Açıklanamayan kısırlık, hafif endometriozis, ilişki sorunları ya da rahim ağzına bağlı sorunlar da aşılamanın konuşulduğu durumlar arasındadır.
Kılavuzlar bu konuda farklı yaklaşımlar içerir. ESHRE’nin açıklanamayan kısırlık kılavuzu, yumurtlama ilacıyla birlikte yapılan aşılamayı uygun bir başlangıç seçeneği olarak değerlendirir.3 İngiltere’de NICE ise açıklanamayan kısırlık, hafif erkek faktörü ve hafif endometriozis için aşılamanın rutin olarak önerilmemesini, belirli bir süre doğal deneme sonrasında tüp bebeğin konuşulmasını önerir.2 Bu nedenle karar; yaş, kısırlık süresi ve çiftin tercihleri birlikte değerlendirilerek verilir.
Her iki tüpün tıkalı ya da hasarlı olduğu durumlarda aşılama işe yaramaz ve tüp bebek gerekir. Sperm sayısı ya da hareketi belirgin şekilde düşükse mikroenjeksiyonlu tüp bebek tercih edilir; bu konu sperm sayısı düşükse tüp bebek yazısında ayrıntılı anlatılır. Yumurtalık rezervinin azaldığı, kadının ileri yaşta olduğu ya da embriyoda genetik test gerektiren durumlarda da tüp bebek öne çıkar.
Hangi durumlarda tüp bebeğin gerekli olduğuna dair daha geniş bir özet için tüp bebek tedavisinin gerekli olduğu durumlar sayfasına bakabilirsiniz.
Aşılama birkaç deneme sonunda gebelikle sonuçlanmadıysa tüp bebeğe geçmek konuşulur. Kaç aşılama denemesi yapılacağı merkezden merkeze ve kişiden kişiye değişir; çoğu zaman üç ile altı deneme arasında bir sınır gözetilir. Kadının yaşı ilerledikçe aşılamada uzun süre beklemek yerine tüp bebeğe daha erken geçilmesi değerlendirilir.
Aşılama sırasında çok sayıda yumurta gelişirse, çoğul gebelik riskini azaltmak için döngü iptal edilebilir ya da tüp bebeğe çevrilmesi konuşulabilir.4 Bu karar tedavi ekibiyle birlikte verilir.
Aşılama döngüsü adetin başında başlar ve yumurtlamaya kadar birkaç ultrason kontrolü gerektirir. İşlemden sonra özel bir dinlenme gerekmez; iş ve günlük yaşam olağan şekilde sürdürülebilir. Tüp bebek döngüsü ise iğne dönemi, yumurta toplama ve embriyo transferiyle birlikte daha uzun bir takvim izler ve daha sık kontrol gerektirir.
Her iki yöntemde de sigarayı bırakmak, alkolden uzak durmak, sağlıklı kiloda olmak ve folik asit kullanmak gebeliğe hazırlığın parçasıdır. Tedavi süresince sorularınızı ve kaygılarınızı ekiple açıkça paylaşmanız, hangi yöntemle ilerlerseniz ilerleyin süreci daha anlaşılır kılar. Erkek tarafında da sperm testinin güncel olması ve gerekirse tekrarlanması, yöntemin doğru seçilmesine yardımcı olur.
Aşılama genellikle ağrısızdır. Rahim ağzına kateter geçerken kısa süreli kasık kramplarına benzer bir his olabilir.
Uzun süre yatmak gerekmez. İşlemden kısa süre sonra kalkılabilir ve günlük işlere dönülebilir.
Kan testi genellikle aşılamadan yaklaşık iki hafta sonra yapılır. Merkezinizin verdiği tarihe uymak en doğrusudur.
Evet. Tüpler kapalıysa, sperm değerleri belirgin düşükse ya da yaş ve yumurtalık rezervi nedeniyle zaman önemliyse doğrudan tüp bebek önerilebilir.
Yumurtlama ilaçlarıyla birden fazla yumurta gelişirse çoğul gebelik görülebilir. Bu yüzden yumurta gelişimi ultrasonla izlenir.
Aşılama daha basit ve daha hafif bir tedavidir, ancak her çift için uygun değildir. Tüp bebek daha kapsamlıdır ve daha geniş bir durum yelpazesinde kullanılır. Hangi yöntemin size uygun olduğunu tüplerin durumu, sperm değerleri, yaş ve kısırlık süresi belirler; bu değerlendirmeyi tedavi ekibinizle birlikte yapmanız önerilir.
Bu yazı genel bilgi içindir; kişisel tıbbi değerlendirme ve tavsiye yerine geçmez. Kendi durumunuz için tedavi ekibinize danışın.
Sorunuzda kişisel bilgi (ad, telefon, adres, T.C. kimlik no) paylaşmayın. 0 / 1000
Kime yanıt veriyoruz?
Bu form acil durumlar için değildir. Yanıt, genel bilgilendirme amaçlıdır.
Sorunuz hazır. Yanıtı size iletebilmemiz için e-posta adresinizi yazın. E-posta adresiniz gizli kalır, sitede yayınlanmaz.
adresine 6 haneli bir güvenlik kodu gönderdik. E-postanızı kontrol edip kodu aşağıya yazın. Sorunuz bu cihazda saklanıyor, kaybolmaz.
·
Sorunuz ulaştı.
Takip numaranız:
Onay e-postası gönderdik. Yanıt aynı adrese gelecek.
