Sperm testinde sayının düşük çıkması çiftler için kaygı verici olabilir. Kısa cevap şudur: evet, sperm sayısı düşük olsa da tüp bebek tedavisi yapılabilir. Mikroenjeksiyon (ICSI) yönteminde her yumurtaya tek bir sperm verildiği için, çok düşük sayılarda bile tedavi mümkündür.
Bu yazıda sperm testinin nasıl yorumlandığını, düşük sayının olası nedenlerini ve tedavi seçeneklerini özetliyoruz. Laboratuvar aşaması için mikroenjeksiyon (ICSI) ve embriyo gelişimi sayfasına bakabilirsiniz.
Sperm testi (spermiyogram); sperm sayısı, hareketi ve şekli gibi özellikleri ölçer. Dünya Sağlık Örgütü’nün 2021 tarihli el kitabı, sonuçları karşılaştırmak için referans değerler verir; örneğin sperm yoğunluğu için alt referans sınırı mililitrede yaklaşık 16 milyondur.1 Bu değerlerin altı, gebelik olamayacağı anlamına gelmez; yalnızca olasılığın azalabileceğini gösterir.
Sperm üretimi yaklaşık üç ay sürer ve sonuçlar ateşli hastalık, uzun perhiz ya da stres gibi nedenlerle dönemsel olarak değişebilir. Bu nedenle anormal bir sonuç genellikle bir süre sonra tekrarlanan testle doğrulanır.4
Düşük sperm sayısının birçok nedeni olabilir: varikosel (testis damarlarında genişleme), hormon bozuklukları, inmemiş testis öyküsü, geçirilmiş enfeksiyonlar, genetik nedenler, bazı ilaçlar ve dışarıdan alınan testosteron. Sigara, aşırı kilo, alkol ve testislerin uzun süre sıcağa maruz kalması da sperm üretimini olumsuz etkileyebilir.2 Ayrıntılar için infertilite nedenleri ve risk faktörleri sayfasına bakabilirsiniz.
Sperm testi anormal çıkan erkeğin bir üroloji ya da androloji uzmanı tarafından değerlendirilmesi önerilir. Muayene, hormon testleri ve gerekirse testis ultrasonu yapılır.2 Sperm sayısı çok düşük olan erkeklerde kromozom analizi ve Y kromozomu mikrodelesyon testi gibi genetik testler önerilebilir; bu testler hem nedeni anlamaya hem de çocuğa geçebilecek durumlar hakkında bilgi vermeye yardımcı olur.2
Sperm sayısı hafif düşükse ve kadında başka bir sorun yoksa, yaşam tarzı değişiklikleri, varsa düzeltilebilir nedenin tedavisi ya da aşılama (rahim içine sperm verilmesi) düşünülebilir. Örneğin belirgin varikoseli olan ve sperm değerleri düşük erkeklerde varikosel tedavisi değerlendirilebilir.2
Kadının yaşı ileriyse ya da tüp tıkanıklığı gibi ek bir sorun varsa, beklemek yerine doğrudan tüp bebek tedavisine geçmek daha uygun olabilir.4
Mikroenjeksiyon, laboratuvarda seçilen tek bir spermin ince bir iğneyle doğrudan yumurtanın içine verilmesidir. Bu yöntemle elde edilen gebelikler 1992 yılında bildirilmiş ve yöntem ağır erkek infertilitesi olan çiftlerde gebelik elde edilmesini sağlamıştır.3 Klasik tüp bebekte döllenme için çok sayıda hareketli sperm gerekirken, ICSI’de her olgun yumurta için yalnızca bir sperm yeterlidir.
Bu nedenle sperm sayısı çok düşük olsa bile, ejakülatta sperm bulunduğu sürece ICSI ile tedavi yapılabilir. Embriyo gelişimi ve gebelik olasılığı ise büyük ölçüde kadının yaşına ve yumurta kalitesine bağlıdır.
Meni örneğinde hiç sperm bulunmaması durumuna azospermi denir. Bu durumda testis dokusundan cerrahi yolla sperm aranabilir. Mikro-TESE, mikroskop altında testis dokusundan sperm bulunmaya çalışılan bir yöntemdir ve sperm bulunursa ICSI’de kullanılır.2 Ayrıntılar için mikro-TESE ve sperm dondurma sayfasına bakabilirsiniz.
Sigarayı bırakmak, sağlıklı kiloya inmek, alkolü sınırlamak ve testislerin uzun süre sıcağa maruz kalmasından kaçınmak sperm üretimini destekleyebilir.4 Kas geliştirmek için alınan testosteron ve benzeri ilaçlar sperm üretimini baskıladığı için bırakılmalıdır. Takviyelerin sperm üzerindeki etkisi konusunda kanıtlar sınırlıdır; kullanmadan önce hekime danışmak uygundur.
Tüp bebek tedavisinde sperm örneği genellikle yumurta toplama günü, merkezde ayrılmış özel bir odada verilir. Örnekten önce birkaç günlük kısa bir perhiz önerilir; süre merkez tarafından bildirilir.1 Laboratuvar örneği yıkayarak ve özel yöntemlerle hazırlayarak hareketli ve şekli uygun spermleri ayırır.
Tedavi günü örnek vermekte zorlanabilecek erkekler bunu önceden ekiple konuşmalıdır. Bu durumda önceden sperm dondurulması gibi seçenekler planlanabilir. Sperm sayısı çok düşük olan erkeklerde de yedek olarak önceden örnek dondurmak bazen önerilir.
Erkek faktörü saptandığında da kadının değerlendirmesi atlanmamalıdır. Kadının yaşı, yumurtalık rezervi ve tüplerin durumu, hangi tedavinin seçileceğini doğrudan etkiler.4 Örneğin hafif düşük sperm sayısı olan genç bir çiftte aşılama düşünülebilirken, kadının yaşı ileriyse ya da yumurtalık rezervi düşükse doğrudan mikroenjeksiyonlu tüp bebek tedavisi daha uygun olabilir. Bu nedenle infertilite değerlendirmesi her zaman çift olarak yapılır.
Olabilir. Düşük sayı gebelik olasılığını azaltır ama sıfırlamaz. Süre, kadının yaşı ve diğer bulgular birlikte değerlendirilerek tedavi kararı verilir.
Genellikle hayır. Sperm değerleri dönemsel olarak değişebildiği için anormal sonuç bir süre sonra tekrarlanan testle doğrulanır.
ICSI ile doğan çocukların çoğu sağlıklıdır. Bazı riskler ICSI’nin kendisinden çok babadaki infertilite nedeniyle ilişkili olabilir; ağır erkek infertilitesinde genetik danışmanlık önerilebilir.
Sperm üretimi yaklaşık üç ay sürdüğü için yaşam tarzı değişikliklerinin ya da tedavinin etkisi genellikle birkaç ay sonra yapılan testte görülür.
Kanser tedavisi öncesinde ya da sperm sayısı giderek azalan erkeklerde sperm dondurma düşünülebilir. Tedavi günü örnek veremeyecek erkekler için de bir seçenektir.
Düşük sperm sayısı, tüp bebek tedavisine engel değildir. Nedenin araştırılması, düzeltilebilecek etkenlerin ele alınması ve uygun tedavi yönteminin seçilmesi için her iki eşin birlikte değerlendirilmesi önerilir.
Bu yazı genel bilgi içindir; kişisel tıbbi değerlendirme ve tavsiye yerine geçmez. Kendi durumunuz için tedavi ekibinize danışın.
Sorunuzda kişisel bilgi (ad, telefon, adres, T.C. kimlik no) paylaşmayın. 0 / 1000
Kime yanıt veriyoruz?
Bu form acil durumlar için değildir. Yanıt, genel bilgilendirme amaçlıdır.
Sorunuz hazır. Yanıtı size iletebilmemiz için e-posta adresinizi yazın. E-posta adresiniz gizli kalır, sitede yayınlanmaz.
adresine 6 haneli bir güvenlik kodu gönderdik. E-postanızı kontrol edip kodu aşağıya yazın. Sorunuz bu cihazda saklanıyor, kaybolmaz.
·
Sorunuz ulaştı.
Takip numaranız:
Onay e-postası gönderdik. Yanıt aynı adrese gelecek.
