Yumurta toplama gününden sonra çiftlerin ilk sorduğu şeylerden biri yumurta sayısıdır. Tüp bebekte toplanan yumurta sayısı kişiden kişiye değişir; birkaç yumurtadan yirminin üzerine kadar geniş bir aralıkta olabilir. Sayı önemlidir, ancak sonucu tek başına belirlemez.
Bu yazıda yumurta sayısını nelerin belirlediğini, toplanan yumurtaların embriyoya nasıl dönüştüğünü ve az ya da çok yumurta durumunda nelere dikkat edildiğini anlatıyoruz. İşlemin kendisi için yumurta toplama işlemi (OPU) sayfasına bakabilirsiniz.
Toplanabilecek yumurta sayısını en çok yumurtalık rezervi belirler. Rezerv, kanda AMH düzeyi ve adetin ilk günlerinde ultrasonla sayılan küçük foliküller (antral folikül sayısı) ile tahmin edilir. Kadının yaşı, kullanılan ilaç ve doz, protokol tipi ve daha önce geçirilmiş yumurtalık ameliyatları da sayıyı etkiler.1
İlaç dozu, rezerv testlerine göre kişiye özel planlanır. Amaç, aşırı uyarılmaya yol açmadan yeterli sayıda yumurta elde etmektir.1 Yumurtalıkların uyarılması hakkında ayrıntı için yumurtalıkların uyarılması ve çatlatma iğnesi sayfasına bakabilirsiniz.
Hayır. Ultrasonda görülen her folikülden yumurta çıkmayabilir; bazı foliküller boş olabilir ya da yumurta toplama sırasında alınamayabilir. Bu nedenle toplanan yumurta sayısı, son ultrasonda görülen folikül sayısından biraz az olabilir. Bu durum genellikle olağandır.
Toplanan yumurtaların hepsi olgun değildir. Yalnız olgun yumurtalar mikroenjeksiyon (ICSI) için uygundur. Olgun yumurtaların bir kısmı döllenir; döllenenlerin bir kısmı ise beşinci-altıncı güne kadar gelişip blastokist aşamasına ulaşır.4 Yani her aşamada sayıda doğal bir azalma olur.
Bu azalma kadının yaşı, yumurta ve sperm kalitesi gibi etkenlere göre değişir. Bu yüzden on yumurta toplanan iki kişinin transfer edilebilir embriyo sayısı birbirinden farklı olabilir.
Kesin bir yeterli sayı yoktur. İngiltere’de çok sayıda tedavi döngüsünü inceleyen bir çalışmada, canlı doğum olasılığının yumurta sayısıyla birlikte yaklaşık 15 yumurtaya kadar arttığı, bu sayının üzerinde ise belirgin bir ek katkı olmadığı görülmüştür.2 Aynı çalışmada bu ilişki her yaş grubunda gözlenmiş, ancak aynı yumurta sayısında genç kadınların olasılığı daha yüksek bulunmuştur.
Bu nedenle tedavide hedef, olabildiğince çok yumurta değil; kişinin rezervine uygun, güvenli ve dengeli bir yanıttır.1
Az sayıda yumurta toplanması gebelik olasılığını ortadan kaldırmaz. Tek bir olgun ve sağlıklı yumurtadan da gebelik oluşabilir. Ancak az yumurta, transfer edilecek ya da dondurulacak embriyo sayısını sınırlayabilir. Bu durumda ilaç dozu ya da protokolün değiştirilmesi, birkaç döngüde elde edilen embriyoların biriktirilmesi gibi seçenekler konuşulabilir. Düşük rezerv hakkında AMH düşükse tüp bebek şansı biter mi yazısı da yol gösterebilir.
Yüksek yanıt, özellikle polikistik over sendromu olan ve AMH düzeyi yüksek kadınlarda görülür. Çok sayıda folikül gelişmesi, yumurtalıkların aşırı uyarılması sendromu (OHSS) riskini artırır. OHSS; karında şişkinlik, ağrı, bulantı, hızlı kilo alımı ve idrarın azalması gibi belirtilerle kendini gösterebilir.3
Risk yüksekse çatlatma iğnesi türü değiştirilebilir ve embriyoların tamamı dondurularak transfer sonraki bir döngüye bırakılabilir.3 Yumurta toplamadan sonraki günlerde belirgin şişkinlik, nefes darlığı ya da idrarda azalma olursa tedavi ekibine haber verilmelidir.
Yumurtalar toplandıktan sonra embriyoloji laboratuvarında incelenir ve olgun olanlar ayrılır. Aynı gün eşten alınan sperm örneği hazırlanır; döllenme klasik yöntemle ya da mikroenjeksiyonla sağlanır. Ertesi gün kaç yumurtanın döllendiği kontrol edilir ve embriyolar birkaç gün boyunca gelişimleri açısından izlenir.4
Bu süreçte tedavi ekibi genellikle çifti düzenli olarak bilgilendirir. Transfer günü, embriyoların sayısına ve gelişimine göre üçüncü ya da beşinci gün olarak planlanır. Transfer edilmeyen uygun kalitedeki embriyolar dondurularak saklanabilir.
Yumurtalık rezervi büyük ölçüde yaşa ve kişisel özelliklere bağlıdır; kısa sürede değiştirilemez. Bu nedenle belirli bir besin ya da takviyenin toplanan yumurta sayısını artırdığına dair güçlü bir kanıt yoktur. Yine de sigarayı bırakmak, sağlıklı kiloda olmak ve ilaçları doğru saatte, doğru dozda kullanmak tedavinin planlandığı gibi ilerlemesine yardımcı olur.
İlaç dozunun kendi kendine değiştirilmemesi, izlem günlerinin aksatılmaması ve çatlatma iğnesinin tam bildirilen saatte yapılması da önemlidir. Çatlatma iğnesinin zamanlaması, yumurtaların olgunlaşması ve toplama işleminin doğru zamanda yapılması için belirleyicidir.1
Evet. Yumurta sayısı ile kalitesi ayrı kavramlardır. Kaliteyi en çok kadının yaşı etkiler; az sayıda yumurtadan da sağlıklı embriyo elde edilebilir.
Toplanan yumurta sayısı genellikle işlemden kısa süre sonra söylenir. Kaçının olgun olduğu ve döllendiği ise ertesi gün bildirilir.
İlaç dozu ve protokol, önceki yanıta göre değiştirilebilir. Ancak yumurtalık rezervi temel sınırı belirler; doz artışı her zaman daha çok yumurta sağlamaz.
Her folikülde yumurta bulunmayabilir ya da bazı yumurtalar alınamayabilir. Folikül sayısı ile toplanan yumurta sayısı arasında küçük fark olağandır.
Aşırı uyarılma riski yüksekse taze transfer yerine embriyoların dondurulması ve transferin sonraki bir döngüde yapılması önerilebilir.
Yumurta sayısı tedavinin önemli bir göstergesidir, ama tek göstergesi değildir. Sayıyı, yaşınızı ve embriyo gelişimini birlikte değerlendirmek; beklentilerinizi tedavi ekibinizle bu bilgiler üzerinden konuşmak en sağlıklı yaklaşımdır.
Bu yazı genel bilgi içindir; kişisel tıbbi değerlendirme ve tavsiye yerine geçmez. Kendi durumunuz için tedavi ekibinize danışın.
Sorunuzda kişisel bilgi (ad, telefon, adres, T.C. kimlik no) paylaşmayın. 0 / 1000
Kime yanıt veriyoruz?
Bu form acil durumlar için değildir. Yanıt, genel bilgilendirme amaçlıdır.
Sorunuz hazır. Yanıtı size iletebilmemiz için e-posta adresinizi yazın. E-posta adresiniz gizli kalır, sitede yayınlanmaz.
adresine 6 haneli bir güvenlik kodu gönderdik. E-postanızı kontrol edip kodu aşağıya yazın. Sorunuz bu cihazda saklanıyor, kaybolmaz.
·
Sorunuz ulaştı.
Takip numaranız:
Onay e-postası gönderdik. Yanıt aynı adrese gelecek.
