Tüp bebek tedavisinin ilk denemede sonuç vermemesi sık karşılaşılan bir durumdur ve çiftlerin aklına şu soru gelir: tüp bebek kaç kez denenebilir? Kısa cevap şudur: tıbbi açıdan tek bir sayı yoktur. Deneme sayısını kadının yaşı, embriyo durumu, önceki denemelerden elde edilen bilgiler, çiftin sağlığı ve gücü birlikte belirler.
Bu yazıda tekrar denemenin ne zaman anlamlı olduğunu, denemeler arasında ne kadar beklendiğini ve tekrarlayan başarısızlıkta neler araştırıldığını özetliyoruz. Tedavinin genel akışı için tüp bebek aşamaları sayfasına, transfer edilecek embriyo sayısı için tek embriyo mu, iki embriyo mu yazısına bakabilirsiniz.
Türkiye’de tüp bebek tedavisi yalnız ruhsatlı merkezlerde, evli çiftlere ve çiftin kendi yumurta ve spermiyle yapılır. Yönetmelik, toplam deneme sayısından çok her denemede transfer edilecek embriyo sayısını düzenler: 35 yaş altında ilk iki denemede tek embriyo, üçüncü denemeden itibaren en çok iki embriyo; 35 yaş ve üstünde en çok iki embriyo transfer edilebilir.1
SGK’nın tedavi masraflarına katkısı ise sınırlı sayıda deneme ve belirli koşullar için geçerlidir. Bu koşullar Sağlık Uygulama Tebliği’nde yer alır ve zaman içinde değişebilir; tedaviye başlamadan önce güncel durumu merkezinize sormanız yararlı olur.
Her deneme kendi içinde bağımsız bir olasılık taşır, ancak denemeler birlikte düşünüldüğünde toplam (kümülatif) gebelik olasılığı artar. Büyük bir İngiltere çalışmasında, ilk denemede sonuç alamayan kadınların sonraki denemelerde de canlı doğum yaşayabildiği ve toplam olasılığın birkaç döngü boyunca yükselmeye devam ettiği gösterilmiştir.3
Bu artış her yaşta aynı değildir. Genç kadınlarda tekrar denemenin katkısı daha belirgindir; ileri yaşta her denemenin katkısı azalır. Bu nedenle tekrar deneme kararı yaşla birlikte ele alınır.
İngiltere’de NICE kılavuzu, 40 yaş altındaki kadınlara devlet desteğiyle üç tam tüp bebek döngüsü önerir. Tam döngü; bir yumurta toplama ve bu toplamadan elde edilen taze ve dondurulmuş embriyoların transferlerini kapsar.2 40-42 yaş arasında, belirli koşullar sağlandığında tek tam döngü önerilir.
Bu öneriler bir üst sınır değil, kamu kaynağının kullanımına dair bir çerçevedir. Özel tedavide deneme sayısı; tıbbi durum, beklentiler ve çiftin kararıyla belirlenir.
Bir yumurta toplamadan birden fazla embriyo elde edildiyse fazlası dondurulabilir. Dondurulmuş embriyo transferi, yeniden ilaçla yumurtalık uyarımı ve yumurta toplama gerektirmez; rahim iç zarı hazırlanarak transfer yapılır.5 Bu nedenle bir toplamadan elde edilen embriyoların tamamı kullanılmadan yeni bir uyarım döngüsüne genellikle geçilmez. Ayrıntılar için embriyo dondurma ve donmuş embriyo transferi sayfasına bakabilirsiniz.
Taze transfer sonrası sonuç olumsuzsa, yumurtalıkların dinlenmesi ve hormonların normale dönmesi için çoğu zaman bir ya da iki adet döngüsü beklenir. Dondurulmuş embriyo varsa transfer, uygun bir sonraki döngüde planlanabilir. Bekleme süresi kişiye göre değişir; yumurtalıklarda kist, aşırı uyarılma belirtisi ya da duygusal yorgunluk varsa ara uzatılabilir.
Bu ara dönem, önceki denemenin ekiple birlikte değerlendirilmesi için de uygun zamandır: ilaç yanıtı, yumurta ve embriyo sayısı, embriyo gelişimi ve transfer günü bilgileri yeni planı şekillendirir.
İyi kaliteli embriyolar birkaç kez transfer edildiği hâlde gebelik oluşmuyorsa buna tekrarlayan implantasyon başarısızlığı denir. ESHRE önerilerine göre bu durumda öncelik, kanıta dayalı incelemelerdir: rahim boşluğunun ultrason ya da gerekirse histeroskopiyle değerlendirilmesi, tiroit fonksiyonları, sigara ve kilo gibi yaşam tarzı etkenleri ile çiftin kromozom durumu gibi başlıklar ele alınır.4
Aynı öneriler, yararı gösterilmemiş birçok ek test ve tedavinin rutin olarak yapılmamasını vurgular.4 Bir ek uygulama önerildiğinde, hangi kanıta dayandığını sormak yerinde olur.
Tedaviye devam kararı yalnız tıbbi bir hesap değildir. Tekrarlayan denemeler bedensel, duygusal ve maddi açıdan yorucu olabilir. Embriyo elde edilemiyorsa, yumurtalık yanıtı her denemede belirgin şekilde düşüyorsa ya da çift artık devam etmek istemiyorsa, ara vermek veya farklı seçenekleri konuşmak uygundur. Bu süreçte psikolojik destek almak, kararın daha sağlıklı verilmesine yardımcı olur.
Ara verme kararı, tedaviden tamamen vazgeçmek anlamına gelmez. Dondurulmuş embriyolar saklanmaya devam edebilir ve çift hazır hissettiğinde kullanılabilir. Önemli olan, kararın beklentiler, kadının yaşı ve elde edilen bilgiler açıkça konuşularak birlikte verilmesidir.
Hayır, ilk denemenin olumsuz sonuçlanması sonraki denemenin olasılığını tek başına düşürmez. İlk denemeden elde edilen bilgiler, sonraki planı kişiye göre düzenlemeye yardımcı olur.
Taze döngüden sonra genellikle bir ya da iki adet döngüsü beklenir. Dondurulmuş embriyo transferi ise kişiye göre daha kısa arayla planlanabilir.
Kesin bir sayı yoktur. İyi kaliteli embriyolarla birkaç transfer sonrasında gebelik olmazsa, rahim, hormonlar ve genetik durum açısından değerlendirme yapılır.
Tekrarlanan yumurtalık uyarımının uzun dönem sağlığa belirgin bir zararı gösterilmemiştir. Yine de her döngüde aşırı uyarılma gibi kısa dönem riskler ayrıca değerlendirilir.
Bu kişisel bir karardır. Merkez değiştirilecekse önceki denemelerin ilaç, yumurta, embriyo ve transfer kayıtlarını yeni ekiple paylaşmak plan yapmayı kolaylaştırır.
Tüp bebekte deneme sayısını belirleyen sabit bir kural yoktur; yaş, embriyo durumu ve çiftin gücü birlikte değerlendirilir. Her denemeden sonra ekiple yapılan açık bir değerlendirme, bir sonraki adımın doğru seçilmesine yardımcı olur.
Bu yazı genel bilgi içindir; kişisel tıbbi değerlendirme ve tavsiye yerine geçmez. Kendi durumunuz için tedavi ekibinize danışın.
Sorunuzda kişisel bilgi (ad, telefon, adres, T.C. kimlik no) paylaşmayın. 0 / 1000
Kime yanıt veriyoruz?
Bu form acil durumlar için değildir. Yanıt, genel bilgilendirme amaçlıdır.
Sorunuz hazır. Yanıtı size iletebilmemiz için e-posta adresinizi yazın. E-posta adresiniz gizli kalır, sitede yayınlanmaz.
adresine 6 haneli bir güvenlik kodu gönderdik. E-postanızı kontrol edip kodu aşağıya yazın. Sorunuz bu cihazda saklanıyor, kaybolmaz.
·
Sorunuz ulaştı.
Takip numaranız:
Onay e-postası gönderdik. Yanıt aynı adrese gelecek.
